6 دقیقه مطالعه

حالت‌های ترانسپوندر: مود A، مود C و مود S چه فرقی دارند؟

«اسکواک» یک عدد است؛ «مود» می‌گوید آن عدد چطور و همراه چه اطلاعات دیگری فرستاده می‌شود. سه نسل ترانسپوندر، سه‌گام تا رسیدن به همان ADS-B که این سایت از آن می‌خواند.

اسکواک فقط نیمی از ماجراست

وقتی می‌گوییم یک هواپیما ۷۷۰۰ می‌زند، یعنی آن هواپیما این کد چهاررقمی را می‌فرستد. اما خودِ ترانسپوندر یک دستگاه است که در طول چند دهه چند نسل عوض کرده، و هر نسل چیز بیشتری همراه همان کد می‌فرستد. «مود» دقیقاً همین را می‌گوید: کدام نسل، و چه اطلاعات دیگری کنار آن کد سوار شده.

مود A: فقط یک عدد

قدیمی‌ترین نسل، مود A، فقط به یک پرسش رادار زمینی پاسخ می‌دهد: «تو کدامی؟» — و جواب همان کد چهاررقمی اسکواک است. رادار زمینی از روی فاصله و زاویهٔ برگشت پاسخ، موقعیت هواپیما را می‌فهمد، و از روی خودِ کد، هویتش را. مود A هیچ اطلاعاتی دربارهٔ ارتفاع نمی‌دهد؛ کنترلر باید ارتفاع را از راه دیگری، مثلاً گزارش رادیویی خلبان، بداند.

مود C: ارتفاع اضافه می‌شود

مود C همان پاسخ مود A را می‌دهد، به‌اضافهٔ یک عدد دیگر: ارتفاع فشارسنجیِ لحظه‌ایِ هواپیما، که از یک رمزگذار فشار روی هواپیما خوانده می‌شود. این همان لحظه‌ای است که ارتفاع، مثل هویت، به‌طور خودکار و پیوسته در دسترس کنترل ترافیک قرار می‌گیرد — بدون آنکه خلبان چیزی بگوید یا کاری کند. بیشتر تصویری که رادار مسیر پرواز از یک هواپیما ساخته، از همین دو عدد — هویت و ارتفاع — تشکیل می‌شود.

مود S: یک نشانی یکتا برای هر هواپیما

مشکل مود A و C این است که رادار زمینی همه را با هم می‌پرسد و همه با هم جواب می‌دهند — در آسمانی شلوغ، پاسخ‌ها روی هم می‌افتند و تداخل می‌کنند. این را حل می‌کند: به هر هواپیما یک می‌دهد، و رادار می‌تواند هر هواپیما را جداگانه و با نشانی خودش صدا بزند — نه همه را با هم. همین قابلیتِ «انتخابی بودن» است که نامش را ساخته: Selective. همین نشانی یکتا بعدها پایهٔ TCAS شد — سامانه‌ای که به دو هواپیمای نزدیک به هم مستقیماً و بدون واسطهٔ رادار زمینی هشدار می‌دهد — و در نهایت پایهٔ همان ADS-B شد که امروز بیشتر دادهٔ این سایت از آن می‌آید: پیام‌های گستردهٔ مود اس، همراه با موقعیت GPS، به‌جای پاسخ به پرسش رادار، مدام و بدون پرسیده‌شدن پخش می‌شوند.

چرا این برای این سایت مهم است

هواپیمایی که فقط مود A یا C دارد، هیچ‌وقت روی نقشهٔ آسمان‌جو دیده نمی‌شود — چون این سایت روی ساخته شده و ADS-B خودش گسترشی از مود اس است. نشانی یکتای مود اس همان چیزی است که این سایت برای تفکیک دو هواپیمای با کال‌ساین یکسان، یا برای دنبال‌کردن یک ثبت مشخص در طول زمان، از آن استفاده می‌کند.