چرا پرواز رفت و برگشت زمان یکسانی ندارد؟

نزدیک همان ارتفاعی که هواپیماهای مسافربری در آن پرواز می‌کنند — حدود ۹ تا ۱۲ کیلومتر — نواری باریک و بلند از باد بسیار سریع جریان دارد که آن را جت‌استریم می‌نامند. علتش تفاوت دمای هوای قطبی و هوای گرم‌تر مناطق میانی است: هرچه این تفاوت دما بیشتر باشد، باد حاصل از آن هم سریع‌تر است. سرعت معمول جت‌استریم چند صد کیلومتر بر ساعت است و در روزهای قوی می‌تواند به بیش از ۴۰۰ کیلومتر بر ساعت هم برسد — سرعتی در حد یک هواپیمای کوچک، که فقط باد است، نه پرواز.

به دلیل چرخش زمین، جت‌استریم‌های عرض‌های میانی — همان‌هایی که بیشتر مسیرهای پروازی از میانشان می‌گذرد — تقریباً همیشه از غرب به سمت شرق می‌وزند، هم در نیمکرهٔ شمالی و هم در نیمکرهٔ جنوبی. این جهت ثابت است که باعث می‌شود اثرش روی زمان پرواز، جهت‌دار باشد: پروازی که هم‌جهت با این باد حرکت می‌کند سود می‌برد، پروازی که برخلاف آن می‌رود، هزینه می‌دهد.

هواپیما نسبت به هوای اطرافش با یک سرعت تقریباً ثابت پرواز می‌کند — سرعت هواییسرعت هواییAirspeedسرعت هواپیما نسبت به هوایی که در آن حرکت می‌کند. چیزی است که برای پرواز اهمیت دارد، و هواپیما آن را پخش نمی‌کند.در واژه‌نامه. اما آنچه تعیین می‌کند کِی به مقصد می‌رسد، سرعت زمینیسرعت زمینیGround speedسرعت هواپیما نسبت به زمین. با باد پشت بیشتر و با باد رو کمتر از سرعت هوایی است؛ همان چیزی است که تعیین می‌کند کی می‌رسد.در واژه‌نامه است: سرعت واقعی نسبت به زمین زیر پا، که از جمع سرعت هوایی و بردار باد به دست می‌آید. با باد پشت، سرعت زمینی از سرعت هوایی بیشتر می‌شود؛ با باد رو، کمتر. جت‌استریم دقیقاً همین اختلاف را، در مقیاسی بزرگ، ایجاد می‌کند.

فرض کنید سرعت هوایی یک پرواز کروز حدود ۹۰۰ کیلومتر بر ساعت است و مسیرش دقیقاً هم‌جهت با جت‌استریمی به قدرت ۱۵۰ کیلومتر بر ساعت می‌گذرد. سرعت زمینی آن پرواز حدود ۱٬۰۵۰ کیلومتر بر ساعت می‌شود. همان پرواز در مسیر برگشت، برخلاف همان باد، سرعت زمینی‌اش حدود ۷۵۰ کیلومتر بر ساعت است — با اینکه مسافت و نوع هواپیما و خلبان همه یکی است. روی مسیری چند هزار کیلومتری، همین یک اختلاف سرعت به‌تنهایی می‌تواند نیم تا یک ساعت به زمان پرواز اضافه یا از آن کم کند؛ به همین دلیل جدول زمانی شرکت‌های هواپیمایی برای یک مسیر رفت و برگشت یکسان، دو عدد متفاوت دارد.

روی پروازهای رو به شرق، دیسپچرها اغلب مسیر را طوری انتخاب می‌کنند که از هستهٔ جت‌استریم عبور کند — سود سوخت و زمان روشن است. روی پروازهای رو به غرب، اغلب برعکس عمل می‌کنند: مسیر را کمی جابه‌جا می‌کنند تا از هستهٔ باد فاصله بگیرند، حتی اگر مسافت طی‌شده کمی بیشتر شود، چون فاصله‌گرفتن از یک بادِ رویِ قوی معمولاً از مسافتِ اضافیِ ناشی از دور زدنش به‌صرفه‌تر است.