سطح پرواز چیست
روی این سایت، کنار هر پرواز، یک عدد ارتفاع میبینید — چیزی مثل FL350، یا خود رقم فوت. این صفحه میگوید آن عدد از کجا میآید، و چرا دقیقاً همان چیزی نیست که فکر میکنید.
ارتفاعسنج، فشار را میخواند، فاصله را نه
ارتفاعسنج روی هواپیما نه لیزر دارد و نه رادار رو به پایین؛ فقط فشار هوای بیرون را اندازه میگیرد. هرچه بالاتر بروید، هوا رقیقتر و فشارش کمتر میشود، و این رابطه آنقدر منظم است که از روی فشار میشود ارتفاع را حساب کرد — به همین دلیل عددی که خلبان و این سایت میبینند، در واقع یک ارتفاع فشارسنجیBarometric altitudeارتفاعی که ارتفاعسنج هواپیما از روی فشار هوا میخواند. عددی است که در این سایت میبینید، و ارتفاع از سطح زمینِ زیر پا نیست.در واژهنامه است، نه فاصلهٔ واقعی هواپیما از زمین زیر پایش. هواپیمایی که روی فلات ایران در ۱۰٬۰۰۰ فوت فشارسنجی پرواز میکند، شاید فقط چند هزار فوت بالای کوهی باشد که زیر آن است.
چرا FL350 دقیقاً ۳۵٬۰۰۰ پا نیست
محاسبهٔ فشار به ارتفاع به این نیاز دارد که بدانیم فشار «صفر» مبنا چقدر است، و آن عدد هر روز و هر جا فرق میکند — هوای سرد فشردهٔ یک روز زمستانی با هوای گرم و رقیق یک ظهر تابستانی یکی نیست. اگر هر هواپیما ارتفاعسنجش را با فشار واقعی همان لحظه تنظیم کند، هواپیماهای مختلف در آسمانهای مختلف، با فشارهای مبنای مختلف، عددهایی میدهند که با هم قابل مقایسه نیست — دقیقاً همان چیزی که برای فاصلهگذاری ایمن هواپیماها از هم لازم است. راهحل این بوده که بالای یک ارتفاع مشخص، هر خلبانی، در هر نقطه از دنیا، یک عدد ثابت و قراردادی را مبنا میگیرد — نه فشار واقعی همان روز. نتیجه یک سطح پروازFlight Level (FL)فلایت لِوِلارتفاع بر حسب صدها فوت نسبت به فشار استاندارد، بالای یک ارتفاع مشخص. FL350 یعنی حدود ۳۵٬۰۰۰ فوت. بالای آن ارتفاع، همهٔ هواپیماها ارتفاعسنجشان را روی یک فشار میگذارند تا فاصلهشان از هم قطعی باشد.در واژهنامه است: عددی که با عددهای بقیه قابل مقایسه است، اما دیگر فاصلهٔ واقعی آن هواپیما از سطح دریا نیست — به همین دلیل «FL350» میگویند، نه «۳۵٬۰۰۰ فوت»؛ این عدد قراردادی است، آن یکی واقعی.
زیر آن ارتفاع مشخص، هرکس عدد خودش را دارد
پایینتر از همان مرز — که فرودگاههای مختلف عددش را جدا اعلام میکنند — هواپیماها به قاعدهٔ سطح پرواز نیازی ندارند، چون بهجای مقایسهشدن با هم، دارند با زمین و بلندیهای اطراف همان فرودگاه مقایسه میشوند. آنجا خلبان ارتفاعسنج را روی فشار واقعی همان لحظه و همان منطقه تنظیم میکند — کدی که به آن کیواناچQNHفشار هوایی که خلبان روی ارتفاعسنج میگذارد تا ارتفاع نسبت به سطح دریا را درست بخواند.در واژهنامه میگویند — تا عدد نشاندادهشده تا حد امکان به ارتفاع واقعی نزدیک باشد. همین جابهجایی مبنا، درست در لحظهٔ گذار، یکی از دلایلی است که عدد ارتفاع یک هواپیمای در حال نشستن، اگر آن را دو بار با فاصلهٔ کوتاه ببینید، ممکن است طبق قاعدهای متفاوت از قبل حساب شده باشد.