دمای کل هوا و دمای ایستا

چرا یک حسگرِ سریع، دمای خودش را گرم می‌کند

وقتی هوا با سرعتِ چند صد کیلومتر بر ساعت به یک حسگر برخورد می‌کند، بخشی از انرژیِ حرکتی‌اش به گرما تبدیل می‌شود، پدیده‌ای به‌نامِ گرمایشِ اصطکاکی. حسگرِ دمای هواپیما همین دمای گرم‌شده را می‌خواند، نه دمای واقعیِ هوایِ بیرون؛ به همین دلیل به آن «دمای کل» می‌گویند: کل یعنی شاملِ این افزایش هم هست.

دمای ایستا: عددی که هواشناسی می‌خواهد

دمای ایستا (Static Air Temperature) دمایِ واقعیِ هوایی است که خودِ هوا، بدونِ اثرِ حرکتِ هواپیما، دارد؛ برای محاسبهٔ کارآییِ موتور، چگالیِ هوا و سرعتِ صوتِ محلی، همین عددِ ایستا لازم است، نه عددِ گرم‌شدهٔ حسگر.

خلبان‌ها دمای ایستا را از دمای کل به‌کمکِ فرمولی که سرعتِ هواپیما را هم درنظر می‌گیرد محاسبه می‌کنند؛ هرچه سرعت بیشتر، فاصلهٔ این دو عدد بیشتر می‌شود، برای همین در سرعتِ آرامِ فرودگاهی این دو تقریباً یکی‌اند اما در ارتفاعِ سفر با سرعتِ بالا، اختلافشان محسوس می‌شود.

چرا برای یخ‌زدگی هم اهمیت دارد

چون گرمایشِ اصطکاکی حسگر را کمی گرم‌تر از هوای واقعی نشان می‌دهد، هواپیمایی که در دمای ایستای نزدیک به صفر پرواز می‌کند ممکن است دمای کلِ نمایش‌داده‌شده را چند درجه بالاتر از صفر ببیند، در حالی که هوای واقعیِ اطرافش هنوز در محدودهٔ خطرِ یخ‌زدگی است؛ به همین دلیل تصمیمِ روشن‌کردنِ سامانه‌های ضدِ یخ‌زدگی بر پایهٔ دمای ایستا گرفته می‌شود، نه دمای کلِ خام.