خاکستر آتشفشانی

Volcanic ash

هواشناسی هوانوردی

خاکستر آتشفشانی از ذراتِ سنگیِ ریز و شیشه‌ایِ خردشده ساخته شده که در دمای بالای موتورِ جت ذوب می‌شود و دوباره روی پره‌های داغِ توربین می‌چسبد؛ برخلافِ گردوغبارِ معمولی، خاکستر می‌تواند در پروازِ بلندمدت یک یا چند موتور را کاملاً خاموش کند.

چرا خاکستر با گردوغبارِ معمولی فرق دارد

خاکستر آتشفشانی از سنگِ مذابی می‌آید که در انفجارِ آتشفشان به ذراتِ ریزِ شیشه‌ای و کانی خرد شده؛ نقطهٔ ذوبِ بسیاری از این ذرات پایین‌تر از دمای احتراقِ موتورِ جت است، پس وقتی هوا وارد موتور می‌شود، خاکستر ذوب می‌شود.

این خاکسترِ مذاب روی پره‌های سردترِ پایین‌دستِ توربین دوباره جامد می‌شود و رفته‌رفته مسیرِ هوا را می‌بندد؛ چند پرواز در دهه‌های گذشته، از جمله موردهای شناخته‌شده روی اقیانوسِ هند و نزدیکِ آلاسکا، همهٔ موتورهایشان را برای چند دقیقه در میانهٔ یک ابرِ خاکستر از دست دادند و با روشن‌کردنِ دوبارهٔ آن‌ها در ارتفاعِ پایین‌تر توانستند بنشینند.

چرا رادار هواشناسی آن را نشان نمی‌دهد

رادارِ هواشناسیِ معمولی، از جمله رادارِ آسمان‌جو، برای دیدنِ قطراتِ آب و بلورهای یخِ ابرهای بارشی طراحی شده؛ ذراتِ خشکِ خاکستر بازتابِ مشابهی تولید نمی‌کنند، پس یک ابرِ خاکستر می‌تواند از نظرِ ظاهری روی تصویرِ رادار همان آسمانِ خالی به نظر برسد.

به همین دلیل ابرِ خاکستر با ماهواره، مدل‌های پخشِ اتمسفری و مشاهداتِ زمینی ردیابی می‌شود، نه با رادار؛ مراکزِ اختصاصیِ VAAC در سراسرِ جهان همین کار را انجام می‌دهند و مسیرِ حرکتِ ابر را برای کنترلِ ترافیکِ هوایی پیش‌بینی می‌کنند.

پاسخِ استاندارد یک هواپیما

دستورالعملِ همهٔ خطوطِ هوایی روشن است: وارد شدنِ عمدی به یک ابرِ خاکستر ممنوع است، حتی اگر ابر رقیق به نظر برسد؛ وقتی سیگمتی برای خاکستر صادر می‌شود، مسیرِ پرواز باید کاملاً از منطقهٔ آن دور بماند، نه فقط با ارتفاعِ متفاوت از آن عبور کند.