ضبطکنندههای پرواز
Flight Data Recorder / Cockpit Voice Recorderایمنی و مقررات
ضبطکنندهٔ دادههای پرواز و ضبطکنندهٔ صدای کابین، که هرکدام معمولاً «جعبهٔ سیاه» خوانده میشوند، در واقع نارنجیرنگاند تا در میان خرابه پیدا شوند و طراحی شدهاند تا برخورد شدید، آتش و فشار آب را دوام بیاورند.
دو دستگاه، نه یکی
آنچه در گفتار عمومی «جعبهٔ سیاه» خوانده میشود، در واقع دو دستگاه جداست: ضبطکنندهٔ دادههای پرواز که دهها تا چند صد پارامتر فنی مثل ارتفاع، سرعت، هدینگ و وضعیت سطوح کنترلی را چندبار در ثانیه ثبت میکند، و ضبطکنندهٔ صدای کابین که صدای گفتوگوی خدمه و صداهای محیط کابین خلبان را برای معمولاً آخرین دو ساعت پرواز نگه میدارد. هر دو روی بیشتر هواپیماهای مسافربری اجباریاند.
نامشان «سیاه» گمراهکننده است؛ هر دو دستگاه واقعاً به رنگ نارنجی روشن ساخته میشوند تا در میان قطعات خرابهٔ یک سانحه راحتتر پیدا شوند، و نواری بازتابدهندهٔ نور هم روی بدنهشان هست.
چطور طراحی شدهاند
این دستگاهها باید استانداردهای سرسختی از دوام را پاس کنند: تحمل شتاب برخورد چندهزار برابر وزن خودشان برای مدت کوتاه، دوام در برابر آتش مستقیم برای مدت مشخص، تحمل فشار آب در عمق چند هزار متری اقیانوس، و مقاومت در برابر لهشدگی زیر وزن سنگین. حافظهٔ داخلی آنها امروز از نوع حالتجامد است که در برابر ضربه بسیار مقاومتر از نوارهای مغناطیسی نسل قدیمتر است.
استاندارد صنعتی مشخصی این آزمایشها را تعیین میکند؛ سازندهٔ هر ضبطکننده باید پیش از عرضه، دستگاه را در آزمایشگاه واقعاً زیر همین شرایط، از جمله سقوط از ارتفاع مشخص روی سطح سخت و قرار گرفتن در کورهٔ آتش، امتحان کند، و عبور از این آزمایشها شرط فروش قانونی دستگاه به سازندگان هواپیماست.
نقش در تحقیق سانحه
دادههای این دو ضبطکننده معمولاً مهمترین مدرک عینی در تحقیق سانحهاند، چون توالی دقیق فنی رویدادها را با گفتوگوی همزمان خدمه ترکیب میکنند؛ بازیابی و رمزگشایی آنها بعد از سانحهٔ سنگین میتواند هفتهها طول بکشد، بهخصوص وقتی دستگاه از عمق آب بیرون کشیده شود.
با این حال، این دو ضبطکننده بهتنهایی همیشه کافی نیستند؛ تحقیق سانحه معمولاً دادههای آنها را با شواهد دیگری مثل رادار زمینی، هواشناسی لحظهٔ سانحه و بازرسی فیزیکی خرابهٔ هواپیما ترکیب میکند تا تصویری کامل از توالی رویدادها بسازد.