گواهینامهٔ نوع
Type Certificateایمنی و مقررات
گواهینامهٔ نوع سندی است که یک رگولاتور به طرح یک مدل هواپیما، نه به یک فروند مشخص، میدهد و میگوید این طراحی استانداردهای ایمنی را برآورده میکند؛ هر هواپیمای همان مدل که بعداً ساخته میشود زیر همین یک سند پرواز میکند.
طرح، نه فروند
گواهینامهٔ نوع تأیید میکند که طراحی یک مدل هواپیما، از سازهٔ بدنه تا موتور و سامانههای الکترونیکی، آزمایشهای ایمنی و کارایی مورد نیاز رگولاتور را پشت سر گذاشته است. این گواهینامه به مدل تعلق دارد؛ وقتی سازندهای مدل تازهای مثل بویینگ ۷۸۷ یا ایرباس A۳۵۰ میسازد، باید برای همان مدل یک گواهینامهٔ نوع تازه از رگولاتور بگیرد، فرایندی که میتواند سالها طول بکشد و شامل هزاران ساعت پرواز آزمایشی است.
بعد از صدور، هر فروند تازهای که از خط تولید همان مدل بیرون میآید، یک گواهینامهٔ صلاحیت پرواز جداگانه میگیرد که میگوید این فروند مشخص، با این شمارهٔ ثبت، مطابق همان طرح تأییدشده ساخته شده و برای پرواز آماده است. گواهینامهٔ نوع سند طراحی است؛ گواهی صلاحیت پرواز سند یک فروند مشخص.
تغییرات و الحاقیه
وقتی سازنده یا شرکت ثالثی تغییری در طرح اصلی میدهد، مثلاً نصب موتور یا آنتن جدید، این تغییر باید یک گواهینامهٔ نوع الحاقی از همان رگولاتور بگیرد. بدون این تأیید، تغییر روی هواپیما غیرمجاز است، حتی اگر از نظر فنی درست کار کند؛ این قاعده همان چیزی است که جلوی تغییرات ناسنجیده در سازهٔ هواپیما را میگیرد.
نمونهٔ رایج این نوع تغییر، نصب وینگلت، تراکم متفاوت صندلیهای کابین نسبت به طرح اصلی، یا تعویض موتور با مدل دیگری از همان خانواده است؛ هرکدام باید جداگانه مستندسازی و تأیید شود، حتی اگر شرکتی مشابه آن را پیشتر روی هواپیمای دیگری از همان مدل انجام داده باشد.
کد نوع، چیز دیگری است
برچسب کوتاهی که رادار و سامانههای ترافیک هوایی برای شناسایی مدل هواپیما نشان میدهند، مثلاً روی خط A320 یا B77W، سندی جدا از گواهینامهٔ نوع است؛ گواهینامهٔ نوع سندی حقوقی و ایمنی است که پشت آن مدل ایستاده. یک هواپیما میتواند این برچسب مدل را درست پخش کند بیآنکه ناظر بداند گواهینامهٔ نوعش را کدام رگولاتور صادر کرده.
این تفکیک برای کسی که آمار پروازها را دنبال میکند اهمیت عملی دارد: صفحهٔ هر کد نوع در این سایت فهرستی از هواپیماهای همان مدل را که تاکنون رصد شدهاند گرد هم میآورد، بیآنکه بگوید گواهینامهٔ نوع آن مدل را کدام رگولاتور و در چه سالی صادر کرده، چون آن اطلاعات جای دیگری، نزد رگولاتور صادرکننده، نگهداری میشود.