سازمان هواپیمایی کشوری ایران
Civil Aviation Organization of Iranایمنی و مقررات
سازمان هواپیمایی کشوری، زیرمجموعهٔ وزارت راه و شهرسازی، مرجع رسمی ایران نزد ایکائو و صادرکنندهٔ گواهی صلاحیت پرواز، گواهینامهٔ خلبانی و مجوز بهرهبرداری هوایی برای ناوگان و فرودگاههای کشور است.
جایگاه و وظیفه
سازمان هواپیمایی کشوری جمهوری اسلامی ایران نهاد دولتی زیرمجموعهٔ وزارت راه و شهرسازی است که وظیفهٔ نظارت بر هوانوردی غیرنظامی کشور را برعهده دارد. این سازمان همان نقطهٔ تماس رسمی ایران با ایکائو است؛ هر استانداردی که ایکائو در ضمیمههایش مینویسد، این سازمان است که آن را به مقررات داخلی ایران تبدیل میکند یا هرگونه اختلاف با آن استاندارد را رسماً به ایکائو اعلام میکند.
کارهای اجرایی سازمان شامل صدور گواهینامهٔ خلبانی و سایر عوامل پروازی، صدور و تمدید گواهی صلاحیت پرواز برای هواپیماهای ثبتشدهٔ ایرانی، صدور مجوز بهرهبرداری هوایی برای شرکتهای هواپیمایی، و نظارت ایمنی بر فرودگاههای کشور است.
ثبت هواپیما
هر هواپیمایی که در ایران ثبت میشود، پلاکی با پیشوند EP میگیرد، مثل EP-IBA؛ این پیشوند همان چیزی است که در گزارشهای این سایت کنار هواپیماهای ایرانی دیده میشود. ثبت هواپیما یعنی هویت حقوقی آن نزد سازمان هواپیمایی کشوری، جدا از اینکه مالک واقعی هواپیما چه کسی است یا کدام شرکت آن را بهرهبرداری میکند.
وقتی هواپیمایی از ثبت ایران خارج و به کشور دیگری منتقل میشود، سازمان هواپیمایی کشوری آن را از فهرست ثبت حذف میکند و رگولاتور کشور تازه شمارهٔ ثبت جدیدی صادر میکند؛ این جابهجایی معمولاً همراه با انتقال پروندهٔ فنی کامل هواپیما، شامل تاریخچهٔ بازرسیها و تعمیرات، از یک نهاد ناظر به نهاد ناظر دیگر است.
همکاری بینالمللی
از آنجا که برخی هواپیماهای ناوگان ایران قدیمیاند یا تحریمها دسترسی به قطعات یدکی برخی سازندگان را محدود کرده، سازمان هواپیمایی کشوری در کنار نظارت داخلی، در ارتباط مستمر با ایکائو برای گزارش وضعیت ناوگان و اقدامات جبرانی است؛ این گزارشدهی همان مکانیزم شفافیتی است که ایکائو برای همهٔ اعضا، نه فقط ایران، به کار میبندد.
در چارچوب برنامهٔ ممیزی نظارت جهانی بر ایمنی ایکائو، سازمان هواپیمایی کشوری ایران هم مثل هر عضو دیگر دورهای ارزیابی میشود و نمرهٔ اجرای مؤثرش منتشر میشود؛ این نمره معیاری است که سایر کشورها هنگام تصمیم دربارهٔ محدودیت یا آزادی پرواز شرکتهای ایرانی به فرودگاههای خودشان به آن رجوع میکنند.