کنکورد و پرواز فراصوت مسافری
Concordeتاریخ و صنعت
کنکورد، محصول مشترک بریتانیا و فرانسه، از ۱۹۷۶ تا ۲۰۰۳ با سرعتی بیش از دو برابر سرعت صوت مسافر جابهجا کرد؛ اما هزینهٔ سوخت، آلودگی صوتی و سانحهٔ ۲۰۰۰ به بازنشستگی زودهنگامش انجامید.
پروژهای مشترک برای رسیدن به فراصوت
در ۱۹۶۲ دولتهای بریتانیا و فرانسه پیمانی امضا کردند تا هواپیمایی مسافربری فراصوت — سریعتر از سرعت صوت — بسازند؛ کاری که هزینهاش برای هیچکدام بهتنهایی مقرونبهصرفه نبود. حاصل کار، کنکورد، در ۱۹۶۹ برای نخستینبار پرواز کرد و در ۱۹۷۶ با پروازهای تجاری بریتیشایرویز و ایرفرانس به خدمت درآمد.
کنکورد با سرعت کروز نزدیک به ۲٬۱۷۰ کیلومتر در ساعت، حدود دو برابر سرعت صوت، مسیر لندن یا پاریس تا نیویورک را در کمتر از سهونیم ساعت طی میکرد؛ نصف زمانی که یک جت زیرصوت معمولی لازم داشت.
محدودیتهایی که بازارش را کوچک نگه داشت
کنکورد در پرواز فراصوت بر فراز خشکی صدای انفجار مافوق صوت تولید میکرد که کشورهای بسیاری از جمله آمریکا اجازهٔ آن را بر فراز خاک خود ندادند؛ بنابراین مسیرهای کنکورد عملاً به گذر از اقیانوس محدود ماند. کابین آن هم تنگ و کمظرفیت بود، حدود صد صندلی، و مصرف سوختش به ازای هر مسافر چند برابر یک جت معمولی.
همین محدودیتها بلیت کنکورد را بسیار گران کرد و بازارش را به مسافران تجاری و مرفه محدود نگه داشت؛ هرگز به مقیاسی نرسید که هزینهٔ توسعهاش را از راه فروش انبوه جبران کند.
سانحهٔ ۲۰۰۰ و بازنشستگی
در ۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۰۰ یک کنکورد ایرفرانس اندکی پس از برخاستن از فرودگاه شارل دوگل پاریس سقوط کرد؛ تکهای فلزی روی باند لاستیک هواپیما را پاره کرد و باک سوخت آسیب دید و آتش گرفت. همهٔ ۱۰۹ سرنشین و ۴ نفر روی زمین جان باختند و ناوگان کنکورد بیش از یک سال زمینگیر شد.
کنکورد پس از بازگشت به پرواز هرگز بهطور کامل اعتماد و توجیه اقتصادی پیشین را بازنیافت؛ هزینهٔ نگهداری بالا رفت و تقاضا افت کرد. بریتیشایرویز و ایرفرانس در ۲۰۰۳ پرواز کنکورد را برای همیشه متوقف کردند و از آن پس هیچ هواپیمای مسافربری فراصوت دیگری به خدمت تجاری نرسیده است.