عصر جت و ظهور بوئینگ ۷۰۷
Jet Ageتاریخ و صنعت
دههٔ ۱۹۵۰ موتور جت را از میدان جنگ به کابین مسافر آورد؛ کامت بریتانیایی پیشگام بود اما با سانحه افتاد، و بوئینگ ۷۰۷ در ۱۹۵۸ عصر جت مسافربری را برای دههها تثبیت کرد.
دو هاویلند کامت: پیشگامی که هزینه داد
شرکت بریتانیایی دو هاویلند در ۱۹۴۹ کامت را پرواز داد؛ نخستین هواپیمای مسافربری جت جهان. کامت به مسافران سرعتی نزدیک به ۷۸۰ کیلومتر در ساعت و پروازی بهمراتب آرامتر از هواپیماهای ملخی میداد و در ۱۹۵۲ به خدمات تجاری وارد شد.
اما در ۱۹۵۴ دو کامت پیاپی در هوا از هم پاشیدند. بررسی نشان داد علت خستگی فلز در بدنه بود: پنجرههای مربعیشکل کابین تمرکز تنش ایجاد میکردند و فشارگذاری مکرر کابین در هر پرواز، ترکهای ریز را گسترش میداد تا بدنه پاره شود. دو هاویلند هواپیما را از رده خارج و بازطراحی کرد، اما اعتماد بازار را برای همیشه از دست داد و در نتیجه سازندگان آمریکایی جای خالی را پر کردند.
بوئینگ ۷۰۷ و پاسخ داگلاس
بوئینگ که تجربهٔ ساخت بمبافکنهای جت نظامی را داشت، در ۱۹۵۴ نمونهٔ ۳۶۷-۸۰ را ساخت و از آن هم نسخهٔ سوخترسان نظامی و هم بوئینگ ۷۰۷ مسافربری را مشتق کرد؛ ۷۰۷ در ۱۹۵۸ با پانامریکن به خدمت درآمد. رقیبش داگلاس DC-8 اندکی بعد وارد شد، اما ۷۰۷ با ورود زودتر بازار آمریکای شمالی و اروپا را در دست گرفت.
این هواپیماها برای نخستینبار پرواز اقیانوسپیمای مستقیم و ارزانتر از کشتی را ممکن کردند؛ سفر که پیش از آن روزها طول میکشید، به ساعت رسید. همین جهش سرعت و راحتی، سفر هوایی را از امتیاز طبقهٔ مرفه به گزینهای در دسترس طبقهٔ متوسط تبدیل کرد.
میراث عصر جت
عصر جت زیرساخت فرودگاهی را هم متحول کرد: باندهای بلندتر برای تیکآف جت، برجهای کنترل مدرنتر، و شبکهٔ رادار برای هدایت هواپیماهای سریعتر لازم شد. شرکتهای هواپیمایی ملی در کشورهای مختلف از جمله ایران در همین دههها ناوگان جت خریدند و پرواز بینالمللی را به بخشی عادی از زندگی تبدیل کردند.
بوئینگ ۷۰۷ تا دههٔ ۱۹۹۰ در برخی ناوگانها کار کرد و طرح پایهاش — بدنهٔ لولهای، بالهای پسگراییده، موتورهای زیر بال — الگویی شد که تقریباً هر هواپیمای مسافربری باریکپیکر و پهنپیکر بعدی از آن پیروی کرد.