ارتفاع چگالی
Density altitudeهواشناسی هوانوردی
ارتفاعِ چگالی، ارتفاعی است که هوای فعلی از نظرِ تراکم بهش شبیه است، بعد از درنظرگرفتنِ دما و فشار؛ در یک روزِ گرمِ تابستانی، فرودگاهی که 1200 متر ارتفاع دارد میتواند از نظرِ عملکردِ هواپیما مثلِ فرودگاهی در 2500 متر رفتار کند، بدونِ آنکه هیچ عددی روی نقشه تغییر کرده باشد.
هوای داغ، هوای رقیق
هوای گرم نسبت به هوای سرد در همان فشار، رقیقتر است چون مولکولهایش فاصلهٔ بیشتری از هم دارند. این یعنی هرچقدر هوا گرمتر باشد، همان تعداد مولکول در حجمِ بزرگتری پخش میشود و بالِ هواپیما و پرهٔ موتور در هر لحظه با مولکولِ کمتری روبهرو میشوند.
ارتفاعِ چگالی همین اثر را به یک عددِ آشنا ترجمه میکند: ارتفاعی در جوِ استاندارد که چگالیِ هوایش با چگالیِ واقعیِ همین لحظه برابر است. فرمولش تقریباً اینطور کار میکند که هر درجهٔ گرمای اضافه، ارتفاعِ فرودگاه را از نظرِ عملکرد چند صد پا بالاتر میبرد.
چرا برای برخاستن اهمیت دارد
بالِ هواپیما در هوای رقیقتر برآوردنِ کمتری تولید میکند و موتور هم قدرتِ کمتری میدهد، پس هواپیما باید سرعتِ زمینیِ بیشتری بگیرد تا همان سرعتِ هواییِ لازم برای برخاستن را برسد. این یعنی طولِ باندِ لازم بیشتر میشود و نرخِ اوجِ اولیه پس از بلندشدن کمتر.
فرودگاههای بلندِ داخلِ فلاتِ ایران، در روزهای گرمِ تابستان، دقیقاً همین ترکیبِ ارتفاعِ واقعیِ بالا بهعلاوهٔ دمای بالا را دارند؛ خطوطِ هوایی برای همین در چنین روزهایی گاهی بار یا سوختِ هواپیما را محدود میکنند تا وزنِ برخاستن پایینتر بماند.
چیزی که روی نقشه دیده نمیشود
ارتفاعِ چگالی یک عددِ محاسبهشده است، نه یک فیلدِ مستقیمِ متار؛ از دما و فشارِ همان متار بهدست میآید اما خودِ متار هیچگاه کلمهٔ «ارتفاعِ چگالی» را نمینویسد. آسمانجو این عدد را جداگانه محاسبه یا نمایش نمیدهد؛ آنچه نشان میدهد دما، فشار و ارتفاعِ فرودگاه است که خواننده میتواند از رویشان همین اثر را استنباط کند.