فصلها و الگوی جوی ایران و اثرش بر پرواز
Seasonal weather patterns over Iranهواشناسی هوانوردی
ایران بینِ کوههای زاگرس و البرز و صحراهای گرمِ مرکزی و همسایگانِ جنوبیاش قرار دارد، ترکیبی که چهار پدیدهٔ هواشناسیِ متفاوت را در چهار فصلِ متفاوت به فرودگاههای کشور میآورد: مهِ زمستانه، رودبادِ تندِ زمستانه، گردوغبارِ بهاریوتابستانه و گرمای خشکِ تابستانه.
زمستان: مه در فرودگاههای میانی، رودبادِ تند در ارتفاع
شبهای آرام و صافِ زمستانی روی فلاتِ مرکزی، بسترِ ایدهآل برای مهِ تابشی است، بهویژه در فرودگاههایی که در دشتی محصور به کوه قرار دارند و بادِ کافی برای بر همزدنِ لایهٔ سردِ نزدیکِ سطح ندارند. همزمان، در ارتفاعِ سفر، اختلافِ دمای زمستانیِ بینِ قطب و حاره، رودباد را تندتر از تابستان میکند و مسیرِ پروازهای شرقیغربی را بیشتر تحتِ تأثیر قرار میدهد.
بهار و تابستان: گردوغبار از غرب و جنوب
خشکیِ فزایندهٔ عراق و شبهجزیرهٔ عربستان، همراه با بادهای فصلی، گردوغبار را بهسوی غربِ ایران میراند و میتواند فرودگاههای خوزستان و بخشهایی از غربِ کشور را روزها زیرِ یک لایهٔ غبار نگه دارد. تابستان همچنین دمای هوا را در فرودگاههای داخلیِ بلند بالا میبرد و ارتفاعِ چگالی را افزایش میدهد، دقیقاً همان اثری که هواپیما را برای برخاستن به باندِ بیشتر و بارِ کمتر نیازمند میکند.
پاییز و مناطقِ ساحلیِ شمال و جنوب
نوارِ باریکِ کنارِ دریای خزر، بهخاطرِ رطوبتِ محلی، بارشِ پاییزیِ متفاوتی از فلاتِ مرکزی دارد و مهِ فرارفتی در آن شایعتر است. سواحلِ جنوبی، در تابستان، بیشتر با رطوبتِ بالا و کمترین دامنهٔ دمایی روزانه شناخته میشوند تا با پدیدهٔ خاصِ فرودگاهی.
چرا این الگوها روی آسمانجو قابلِ ردیابیاند
هیچکدامِ این پدیدهها روی نقشه بهعنوانِ «فصل» یا «الگو» نوشته نمیشوند؛ اما اثرشان در متارهای فرودگاههای مختلف، در همان لحظه، قابلِ دیدن است: کدهای FG و BR در فرودگاههای میانیِ زمستان، DU و DS در فرودگاههای غربیِ بهار و تابستان، و دمای بالا در متارهای تابستانیِ فرودگاههای داخلیِ بلند.