رودباد

رودخانه‌ای در آسمان

بسیاری از خلبانان و کارکنانِ عملیاتی به‌جای «رودباد» می‌گویند «جت استریم»، وامی از همان کلمهٔ انگلیسی. این پدیده باندی باریک و کشیده از باد تند است، معمولاً در ارتفاع 9000 تا 12000 متر، جایی که هواپیماهای مسافربری در سفر بلندمدت پرواز می‌کنند. پهنایش می‌تواند چند صد کیلومتر باشد اما ضخامتش فقط چند کیلومتر، و سرعت باد در مرکزش گاهی از 200 کیلومتر بر ساعت هم می‌گذرد.

رودباد از اختلاف دمای هوای گرمِ مناطق حاره و هوای سردِ قطبی به‌وجود می‌آید. هرچه این اختلافِ دما بیشتر باشد، رودباد تندتر است؛ به همین دلیل رودباد در زمستان که تضاد دما بیشتر است معمولاً قوی‌تر از تابستان است.

چرا رفت متفاوت از برگشت است

خلبان‌ها وقتی می‌توانند مسیر را طوری می‌چینند که در جهتِ رودباد پرواز کنند تا سرعتِ زمینی‌شان بالا برود و سوخت کمتری مصرف شود. پروازی که در مسیرِ رودباد حرکت کند، سریع‌تر به مقصد می‌رسد و پروازی که رویاروی آن پیش برود، کندتر؛ خلبان در آن حالت معمولاً مسیر را جوری می‌چیند که تا حدِ ممکن از آن دور بماند.

به همین دلیل زمانِ پروازِ تهران به فرانکفورت با زمانِ پروازِ برگشتِ همان مسیر یکسان نمی‌ماند، گاهی تا 30 تا 60 دقیقه فرق می‌کند، بدون آنکه هیچ‌کدام از دو مسیر روی نقشه غیرعادی به نظر برسند.

رودباد و آشفتگی هوای صاف

لبهٔ رودباد، جایی که سرعت باد در فاصلهٔ کوتاهی به‌شدت تغییر می‌کند، یکی از شایع‌ترین محل‌های آشفتگی هوای صاف است؛ همان تکان‌هایی که بدون هیچ ابری در آسمان صاف رخ می‌دهند چون رادار هواشناسی چیزی برای دیدن ندارد.