ETOPS
ETOPSموتور و پیشرانش
ETOPS مجموعهمقرراتی است که به هواپیماهای دوموتوره اجازه میدهد از فرودگاههای جایگزین فاصله بگیرند، بر پایهٔ ثابتشدهٔ قابلیت اطمینان همان ترکیب موتور و بدنه. رتبهای مثل ETOPS-180 یعنی هواپیما مجاز است تا 180 دقیقه پرواز تکموتوره از نزدیکترین فرودگاه مناسب فاصله بگیرد.
چرا این قانون لازم بود
پیش از دههٔ ۱۹۸۰ میلادی، هواپیماهای دوموتوره اجازه نداشتند بیش از ۶۰ دقیقه پرواز تکموتوره از نزدیکترین فرودگاه مناسب فاصله بگیرند؛ قانونی که مسیرهای اقیانوسی و قطبی طولانی را عملاً به هواپیماهای سه یا چهارموتوره مثل بوئینگ ۷۴۷ و DC-10 محدود میکرد. با بالارفتن قابلیت اطمینان موتورهای توربوفن نسل جدید، این محدودیت دیگر توجیه فنی نداشت.
ETOPS این محدودیت را برای هر ترکیب مشخصی از موتور و بدنه، بر پایهٔ سابقهٔ واقعی خاموشیهای آن موتور در ناوگان، به تدریج بازتر کرد؛ رتبهای که یک هواپیما میگیرد، از ۱۲۰ دقیقه گرفته تا رتبههای بسیار بالاتر امروزی، مستقیماً از این آمار قابلیت اطمینان میآید.
رتبهبندی چطور محاسبه میشود
رتبهٔ ETOPS یک هواپیما بیشترین زمانی است که مجاز است، با سرعت پرواز تکموتوره، از نزدیکترین فرودگاه مناسب برای فرود اضطراری فاصله بگیرد؛ این فاصله نهفقط به نرخ خاموشی موتور، بلکه به قابلیت اطمینان سامانههای پشتیبان مثل برق اضطراری و کنترل کابین هم بستگی دارد. اپراتور باید پیش از پروازدادن مسیرهای طولانیتر، این رتبه را برای همان ترکیب مشخص موتور و بدنه از مرجع هوانوردی بگیرد.
بوئینگ ۷۷۷ و ۷۸۷ و ایرباس A350 امروز رتبههای ETOPS تا ۳۳۰ دقیقه و بالاتر دارند، یعنی نزدیک به پنجونیم ساعت پرواز تکموتوره مجاز؛ همین رتبههاست که مسیرهای مستقیم روی اقیانوس آرام و قطب شمال را برای هواپیماهای دوموتوره ممکن کرده، مسیرهایی که پیشتر فقط از هواپیمای چهارموتوره میگذشت.
چیزی فراتر از خطر آتش موتور
انتخاب فرودگاه جایگزین در مسیر ETOPS فقط به احتمال خاموشی موتور محدود نیست؛ رویدادهای دیگری مثل کاهش فشار کابین یا وضعیت پزشکی اضطراری سرنشین هم میتواند فرود سریع را لازم کند، و برنامهٔ پرواز باید برای هر دو حالت فرودگاههای جایگزین در دسترس داشته باشد.