FADEC
FADECموتور و پیشرانش
FADEC رایانهای است که میان اهرم رانش خلبان و خود موتور مینشیند و تنها واسطهٔ کنترل سوخترسانی است؛ نه یک کابل مکانیکی مستقیم. جلوی فراتررفتن موتور از حدود دما و سرعت مجازش را میگیرد، حتی اگر خلبان اهرم را تا انتها جلو ببرد.
چه چیزی را جایگزین کرد
پیش از FADEC، جریان سوخت با واحدهای کنترل هیدرومکانیکی تنظیم میشد؛ سازوکارهایی مکانیکی که مستقیم به حرکت اهرم رانش پاسخ میدادند اما نمیتوانستند شرایط پروازی مثل ارتفاع و دما را بهطور کامل در نظر بگیرند. خلبان روی برخی هواپیماهای قدیمیتر، مثل موتورهای پیستونی، مجبور بود دستی نسبت سوخت به هوا یا زاویهٔ ملخ را با شرایط پرواز تنظیم کند؛ کاری که FADEC امروز بهطور کامل خودکار انجام میدهد.
کارهایی که انجام میدهد
FADEC جریان سوخت را برای رسیدن به سرعت چرخش یا نسبت فشار هدف تنظیم میکند، از فراترفتن موتور از حدود مجاز دما و سرعت جلوگیری میکند، توالی روشنکردن موتور را خودکار مدیریت میکند، و مانع رخداد پدیدهٔ سرج کمپرسور میشود؛ پدیدهای که در آن جریان هوا در کمپرسور معکوس میشود. همچنین دادههای سلامت موتور را در طول پرواز ثبت و گاهی بهصورت خودکار به زمین مخابره میکند تا مهندسان تعمیر پیش از فرود از وضعیت موتور باخبر باشند.
افزونگی
هر FADEC معمولاً از دو کانال کاملاً مستقل ساخته شده که هرکدام میتواند بهتنهایی موتور را کنترل کند؛ اگر یک کانال دچار خطا شود، کانال دیگر بیوقفه کنترل را برعهده میگیرد. اگر هر دو کانال همزمان دچار خطا شوند، حالتی بسیار نادر، موتور معمولاً به یک حالت پشتیبان محدود میرود یا برای ایمنی خاموش میشود؛ طراحی دوکاناله دقیقاً برای پیشگیری از رسیدن به همین وضعیت است.