خطر اشیای خارجی
Foreign Object Debris (FOD)ایمنی و مقررات
اشیای خارجی، از یک پیچ افتاده تا سنگریزهٔ باند، وقتی مکیدهٔ موتور جت یا زیر چرخ هواپیما شوند میتوانند آسیب پرهزینه یا حتی خطرناک ایجاد کنند؛ فرودگاهها و خطوط هوایی با گشتزنی روزانه و فرهنگ گزارشدهی جلوی آن را میگیرند.
اشیای خارجی چیستند
اشیای خارجی، که بهاختصار FOD خوانده میشوند، به هر جسمی گفته میشود که روی باند، تاکسیوی یا اپرون نباشد جایش، اما آنجا افتاده باشد: ابزار فراموششدهٔ مهندس نگهداری، تکهای از لاستیک ترکیدهای هواپیمای دیگر، سنگریزه، پرندهٔ برخوردکرده، یا حتی برف و یخ. هرکدام از این اشیا اگر وارد ورودی موتور جت شود یا زیر چرخ فرود برود، میتواند آسیب مکانیکی جدی ایجاد کند.
حتی موادی که طبیعی بهنظر میرسند، مثل شن و ماسهٔ نازکی که باد از حاشیهٔ باند به وسط آن میآورد، در این تعریف میگنجند؛ فرودگاههایی که نزدیک بیابان یا زمین کشاورزی هستند، معمولاً با این نوع خاص از اشیای خارجی بیشتر از فرودگاههای شهری دستوپنجه نرم میکنند.
چرا هزینهبر است
پرههای موتور جت با سرعت بسیار بالا میچرخند و حتی جسم کوچکی که به داخل مکیده شود میتواند چند پره را خم یا بشکند، آسیبی که تعمیرش میتواند صدها هزار دلار هزینه داشته باشد و موتور را برای مدتی از رده خارج کند. صنعت هوانوردی جهانی هرساله رقمی در حدود میلیاردها دلار صرف تعمیر آسیبهای ناشی از اشیای خارجی میکند، بخش زیادی از آن قابلپیشگیری.
آسیب از اشیای خارجی همیشه فوری و آشکار نیست؛ گاهی پرهٔ کمی خمیده بهجای شکستن، فقط بازده موتور را کمی کاهش میدهد، تغییری که تا بازرسی بعدی ممکن است کشف نشود و در این فاصله مصرف سوخت هواپیما را بیآنکه کسی متوجه شود بالا میبرد.
چطور مدیریت میشود
فرودگاهها گشتزنی منظم باند و اپرون برای جمعآوری اشیای خارجی دارند، و بسیاری از آنها امروز از دوربین یا رادار تشخیص خودکار اشیای خارجی هم استفاده میکنند. کارکنان فنی هم رویهٔ سختگیرانهای برای شمارش ابزار پیش و پس از هر کار روی هواپیما دارند، دقیقاً برای جلوگیری از جا ماندن ابزاری داخل موتور یا سازه.
فرهنگ گزارشدهی هم نقش دارد: کارکنان زمینی که شیء غریبهای میبینند تشویق میشوند فوری آن را جمع کنند یا گزارش دهند، بدون نگرانی از اینکه چرا اصلاً چنین چیزی آنجا افتاده.