وضعیت سطح باند و ضریب اصطکاک
Runway surface condition / frictionفرودگاه و عملیات زمینی
برف، باران یا یخ روی باند اصطکاک لاستیک را کم میکند و فاصلهٔ لازم برای توقف را زیاد میکند؛ فرودگاهها این وضعیت را با کدهای استانداردی اندازه میگیرند و به خلبان پیش از فرود اعلام میکنند.
چرا سطح باند اندازهگیری میشود
لاستیک چرخ فقط وقتی میتواند هواپیما را متوقف کند که با آسفالت یا بتن اصطکاک کافی داشته باشد؛ لایهای از آب، برف نرم، برف فشرده یا یخ همین اصطکاک را کم میکند و فاصلهٔ ترمزگیری را طولانیتر میکند، گاهی تا چند برابر حالت خشک.
به همین دلیل فرودگاههایی که هوای سرد یا بارانی دارند، وضعیت سطح باند را با دستگاههای مخصوص یا مشاهدهٔ مستقیم اندازه میگیرند و نتیجه را در گزارش وضعیت فرودگاه منتشر میکنند تا خلبان پیش از فرود بداند چه انتظاری داشته باشد.
کدهای وضعیت باند
سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری از سالهای اخیر یک قالب جهانی به نام گزارش وضعیت باند (Runway Condition Report) را جا انداخته که در آن هر یکسوم باند عددی از صفر تا شش میگیرد؛ شش یعنی سطح خشک و بیمشکل، عددهای پایینتر یعنی آب، برف یا یخ با شدتهای گوناگون. این عدد جای گزارشهای قدیمیتر و کلامیتری مثل «ترمزگیری خوب» یا «ترمزگیری ضعیف» را گرفته که میان فرودگاههای مختلف یکسان معنا نمیشدند.
این عدد برای هر یکسوم باند جداگانه گزارش میشود چون آلودگی سطح ممکن است یکنواخت نباشد، مثلاً برفروبی فقط بخشی از باند را پاک کرده باشد؛ خلبان همین سه عدد را در محاسبهٔ فاصلهٔ توقف پیش از فرود وارد میکند.
چیزی که آسمانجو نشان میدهد
این گزارشها بخشی از اطلاعات عملیاتی فرودگاه هستند، نه دادهٔ پروازی؛ آسمانجو وضعیت سطح باند یا کد اصطکاک هیچ فرودگاهی را نشان نمیدهد، هرچند میتواند نشان دهد فرودی که در هوای برفی انجام شده چقدر بیشتر از معمول روی باند طول کشیده تا هواپیما بایستد و از آن خارج شود.