آیندهٔ سوخت پایدار و هواپیمای برقی
Sustainable Aviation Fuelتاریخ و صنعت
هوانوردی نزدیک به سه درصد گازهای گلخانهای انسانی را تولید میکند و کاهش آن دشوارتر از خودروست، چون باتری برای پرواز مسافتبلند بسیار سنگین است؛ صنعت بهجای موتور برقی، بیشتر به سوخت پایدار هوانوردی امید بسته است.
چرا هواپیمای برقی مسافتبلند دشوار است
خودروی برقی میتواند باتری سنگین حمل کند چون وزن اضافه فقط سرعت و بردش را کم میکند؛ هواپیما این آزادی را ندارد، چون هر کیلوگرم وزن اضافه مستقیماً سوخت بیشتری برای بلند کردن همان وزن در طول کل پرواز میطلبد. باتریهای امروزی نسبت به سوخت جت انرژی بسیار کمتری به ازای هر کیلوگرم وزن ذخیره میکنند؛ به همین دلیل هواپیمای برقی تجاری تا امروز محدود به آزمایشهای هواپیمای بسیار کوچک و مسافت کوتاه مانده است.
چند شرکت نوپا هواپیمای برقی کوچک برای مسیرهای بسیار کوتاه منطقهای طراحی کردهاند و برخی گواهی پروازی گرفتهاند، اما هیچکدام هنوز به مقیاس هواپیمای باریکپیکر مسافربری معمولی نرسیده و بیشتر تحلیلگران صنعت معتقدند این فناوری برای پرواز مسافتبلند در آیندهٔ نزدیک عملی نخواهد شد.
سوخت پایدار هوانوردی (SAF)
بهجای عوض کردن موتور، بخش بزرگی از تلاش صنعت روی «سوخت پایدار هوانوردی» (SAF) متمرکز شده: سوختی که از منابعی مثل روغن پختوپز بازیافتی، پسماند کشاورزی، یا حتی هوای گرفتهشده از جو ساخته میشود اما از نظر شیمیایی بهاندازهای شبیه سوخت جت معمولی است که در همان موتورهای امروزی، بدون تغییر بزرگ در هواپیما یا زیرساخت فرودگاهی، قابلسوختن است.
SAF کربنی که در سوختن آزاد میکند را کاهش نمیدهد، اما چرخهٔ کربنی پیش از سوختن آن را جبران میکند؛ برای نمونه، روغن پختوپز بازیافتی کربنی را که پیشتر از منابع گیاهی گرفته شده دوباره آزاد میکند، بهجای آنکه کربن جدیدی از عمق زمین بیرون بکشد. امروز SAF بخش بسیار کوچکی از سوخت مصرفی هوانوردی جهانی را تشکیل میدهد، عمدتاً بهدلیل هزینهٔ تولید بالاتر و ظرفیت محدود کارخانهها.
هیدروژن و مسیرهای دیگر
چند سازندهٔ بزرگ از جمله ایرباس روی هواپیمای مسافربری با موتور هیدروژنی هم پژوهش میکنند؛ هیدروژن انرژی بیشتری به ازای وزن نسبت به باتری دارد، اما ذخیرهسازی آن نیاز به مخزن حجیم و سرد دارد که طراحی هواپیما را بهکلی تغییر میدهد. این مسیر هنوز در مرحلهٔ آزمایشی است و صنعت آن را افقی برای دهههای آینده، نه جایگزینی فوری، میبیند.
در کوتاهمدت، بیشتر برنامههای کاهش انتشار صنعت هوانوردی به ترکیبی از موتورهای کارآمدتر، مسیرپروازی بهینهتر، و افزایش تدریجی سهم SAF متکی است، نه یک فناوری واحد که یکشبه جایگزین سوخت جت شود.