بازار هواپیمای دستدوم
Used Aircraft Marketتاریخ و صنعت
هواپیمای مسافربری بازنشسته نمیشود؛ بازفروش میشود. عمر یک بدنه معمولاً بیست تا سی سال است و در این مدت اغلب چند مالک عوض میکند، از خط هوایی بزرگ تا شرکت کوچکتر و سرانجام تبدیل به هواپیمای باربری.
زندگی دوم یک بدنه
خط هوایی بزرگی که ناوگانش را نوسازی میکند، هواپیمای قدیمیتر را معمولاً از رده خارج نمیکند بلکه میفروشد یا اجارهٔ آن را به شرکت لیزینگ برمیگرداند. آن هواپیما اغلب راه خود را به خط هوایی کوچکتر یا بازار در حال رشدی در جای دیگر جهان باز میکند، جایی که هزینهٔ خرید نو توجیه اقتصادی ندارد اما همان بدنه با نگهداری درست هنوز سالها قابلاعتماد است.
قیمت هواپیمای دستدوم به سن، ساعت و سیکل پروازی طیشده (هر برخاست و فرود یک سیکل حساب میشود)، و نزدیکی به بازرسیهای بزرگ دورهای بستگی دارد؛ بدنهای که به آستانهٔ یک بازرسی سنگین نزدیک است ارزانتر است چون خریدار هزینهٔ آن بازرسی را پیش رو دارد.
از مسافربری به باربری
بسیاری از باریکپیکرها و پهنپیکرهای مسنی که دیگر برای مسافربری اقتصادی نیستند، به هواپیمای باربری تبدیل میشوند: کابین مسافر برداشته میشود، کف تقویت میشود و دری باری بزرگ به بدنه اضافه میشود. این «تبدیل باربری» بازار جداگانهای ساخته که عمر یک بدنهٔ هواپیما را ده تا پانزده سال دیگر هم میتواند طولانی کند.
درنهایت هواپیمایی که دیگر نه برای مسافر و نه برای بار مقرونبهصرفه است، یا در انبار هواپیمایی در مناطق خشک مثل صحرای آمریکا نگهداری میشود تا قطعاتش فروخته شود، یا مستقیماً برای بازیافت فلز اسقاط میشود.
بازار دستدوم و کشورهای تحت محدودیت
قیمت هواپیمای دستدوم برای چنین بازارهایی هم لزوماً پایین نیست؛ ریسک و پیچیدگی معامله میتواند حقبیمهٔ قیمتی به آن اضافه کند، و برخی فروشندگان اصلاً حاضر به معامله با خریدار تحت تحریم نیستند، حتی اگر خود معامله از نظر قوانین بینالمللی موضوعیت نداشته باشد.
برای کشورهایی که دسترسی محدودی به خرید هواپیمای نو دارند، بازار دستدوم معمولاً تنها راه عملی نوسازی نسبی ناوگان است؛ اما همین بازار هم زیر نظارت تحریمهای مالی و صادراتی قرار میگیرد، چون بیشتر معاملات هواپیمای دستدوم هم از طریق واسطهها و شرکتهای لیزینگای میگذرد که خودشان زیر قوانین آمریکا یا اروپا فعالیت میکنند.