برادران رایت و آغاز پرواز موتوردار
Wright Brothersتاریخ و صنعت
در ۱۷ دسامبر ۱۹۰۳ اُرویل و ویلبر رایت در کیتیهاوک آمریکا نخستین پرواز کنترلشدهٔ موتوردار سنگینتر از هوا را انجام دادند؛ پروازی چهارثانیهای که بنیاد صنعت هواپیمایی امروز شد.
چیزی که پیش از رایتها کم بود
تا پایان قرن نوزدهم، چند مخترع در اروپا و آمریکا با بالهای ثابت و گلایدر آزمایش کرده بودند و برخی حتی لحظاتی کوتاه از زمین جدا شده بودند. چیزی که کم داشتند کنترل بود، نه نیرو: هواپیمایی که بتواند در سه محور — بالا و پایین بردن دماغه، چرخیدن، و کج شدن به چپ و راست — فرمانپذیر بماند.
ویلبر و اُرویل رایت، دو برادر صاحب کارگاه دوچرخهسازی در دیتون ایالت اوهایو، مسئله را همینطور دیدند. آنها با گلایدرهای بیموتور در تپههای کیتیهاوک ایالت کارولینای شمالی سالها تمرین کردند و روشی به نام «تاب دادن بال» را ابداع کردند که با کشیدن سیم، دو بال را در جهت مخالف هم میپیچاند تا هواپیما کج شود؛ همان کاری که امروز اِیلرون انجام میدهد.
پرواز فلایر ۱
هواپیمای آنها، فلایر ۱، دوبالهٔ چوبی و پارچهای بود با یک موتور بنزینی سبک ساختِ خودشان که دو ملخ چوبی را میچرخاند. صبح ۱۷ دسامبر ۱۹۰۳، اُرویل رایت روی آن دراز کشید و فلایر ۱ برای ۱۲ ثانیه، در حدود ۳۷ متر، از زمین جدا شد؛ کوتاهتر از طول یک ایرباس A۳۲۰ امروزی.
همان روز چهار پرواز انجام شد و آخرین آنها، با ویلبر پشت فرمان، ۵۹ ثانیه طول کشید و نزدیک به ۲۶۰ متر پیش رفت. خبرگزاریهای آن زمان کم به آن توجه کردند و بسیاری تا سالها بعد، وقتی رایتها نمایشهای علنی در اروپا و آمریکا برگزار کردند، ماجرا را جدی نگرفتند.
از آزمایشگاه تا صنعت
رایتها بعد از ۱۹۰۳ هواپیماهایشان را بهبود دادند تا بتوانند دور بزنند و مدت طولانیتری در هوا بمانند، و در ۱۹۰۹ شرکت هواپیماسازی رایت را در آمریکا تأسیس کردند. در همان دهه سازندگان دیگری در فرانسه و آلمان و بریتانیا هم وارد میدان شدند و پرواز از شگفتی نمایشگاهی به فناوریای با کاربرد نظامی و بعد تجاری تبدیل شد.
کمتر از یک دهه و نیم بعد از کیتیهاوک، جنگ جهانی اول هواپیما را از وسیلهٔ آزمایشی به ابزار جنگی و سپس، در دهههای بعد، به وسیلهٔ حملونقل مسافر رساند؛ مسیری که این مقالهها در ادامه دنبال میکنند.