برش باد
Wind shearهواشناسی هوانوردی
برش باد تغییرِ ناگهانیِ سرعت یا جهتِ باد در فاصلهٔ کوتاهی از فضا است؛ در نزدیکیِ زمین، درست هنگام برخاستن یا فرود، همین تغییر میتواند سرعتِ هواییِ هواپیما را در چند ثانیه بهاندازهای بیفتد یا برود که کنترلِ آن را دشوار کند.
چرا در ارتفاع پایین خطرناکتر است
برش باد یعنی سرعت یا جهتِ باد در یک فاصلهٔ کوتاهِ افقی یا عمودی بهطرزِ چشمگیری فرق کند. در ارتفاع سفر این فقط چند تکان است؛ در چند صد پاییِ آخرِ فرود یا اول برخاستن، جایی که خلبان فرصتِ کمی برای واکنش دارد، میتواند خطرناک باشد.
سرچشمهٔ شایعِ آن نزدیکِ زمین، جبهههای هوا، توفانِ تندری و پدیدهای بهنامِ وارونگیِ دما است: لایهای که در آن دما با ارتفاع بهجای کاهش، افزایش مییابد و بادِ بالای آن لایه با بادِ زیرِ آن هیچ ربطی ندارد.
چه بر سر هواپیما میآید
اگر هواپیما از بادِ روبهرو وارد بادِ پشت شود، سرعتِ هواییاش ناگهان میافتد چون بالش دیگر همان مقدار هوا را از روبهرو دریافت نمیکند؛ خلبان باید فوراً قدرتِ موتور را بالا ببرد تا این افتِ سرعت را جبران کند.
حالتِ برعکس، از بادِ پشت به بادِ رو، سرعتِ هوایی را ناگهان بالا میبرد؛ اگر خلبان بهموقع قدرت را کم نکند، هواپیما ممکن است بیش از حدِ برنامهریزیشده بالا برود یا دیر روی باند بنشیند.
چطور پیشبینی و هشدار داده میشود
بسیاری از فرودگاههای پرترافیک سامانهای رادارییِ اختصاصی بهنامِ LLWAS دارند که تغییراتِ باد را در چند نقطه در اطراف باندها اندازه میگیرد و اگر اختلاف از حدی بگذرد، هشدارِ برشِ باد مستقیماً به برج و کابینِ خلبان مخابره میشود. جایی که چنین سامانهای نیست، تف و گزارشِ خلبانانِ پیشین تنها هشدارِ از پیش موجود است.