آشپزخانه و بار و مرکز ثقل
Galley, cargo and center of gravityساختار و سامانهها
آشپزخانه، انبار بار و مسافران هرکدام وزنی در نقطهٔ مشخصی از هواپیما میگذارند؛ برگهٔ بار پیش از هر پرواز نشان میدهد مجموع این وزنها مرکز ثقل هواپیما را در محدودهٔ ایمن برای کنترلپذیری نگه میدارد یا نه.
آشپزخانه و سرویسدهی
آشپزخانههای کابین معمولاً در جلو، عقب یا هر دو انتهای کابین قرار دارند و علاوه بر وسایل پخت و سرو، ترالیهای غذا و نوشیدنی را هم در خود جا میدهند؛ وزن این ترالیها، بهویژه در پروازهای بلند با چند وعده سرویس، بخش قابلتوجهی از وزن کل کابین است و در محاسبهٔ بار پیش از پرواز لحاظ میشود.
محفظهٔ بار
زیر کف مسافران، انبار بار چمدان و کارگو را در خود جا میدهد؛ بار در بسیاری از هواپیماهای بزرگتر در ظرفهای استاندارد فلزی به نام یولودی بارگیری میشود که جابهجایی سریعتر و ایمنتر آن را ممکن میکند و هرکدام محدودیت وزنی مشخص خودشان را دارند.
مرکز ثقل و برگهٔ بار
پیش از هر پرواز، تیم بارگیری بر اساس تعداد مسافران، وزن بار و سوخت، برگهٔ بار را محاسبه میکند که مرکز ثقل نهایی هواپیما را نسبت به یک محدودهٔ مجاز مشخص میکند؛ این محدوده هم به سازندهٔ هواپیما و هم به وزن کل آن در آن پرواز مشخص بستگی دارد. مرکز ثقلی خارج از این محدوده، بهویژه بیش از حد عقب، میتواند کنترل طولی هواپیما را در برخاست و پرواز کندتر و کمثباتتر کند.
نمونهای از اهمیت مرکز ثقل
سقوط پرواز 5481 ایر میدوست در سال 2003 نشان داد اشتباه در محاسبهٔ وزن و مرکز ثقل چقدر خطرناک است: فرضهای نادرست دربارهٔ وزن مسافران در کنار یک نقص جداگانه در تنظیم سکان طولی، مرکز ثقل هواپیمای کوچک را بیش از حد به عقب برد و کنترل طولی آن را بلافاصله پس از برخاست از دست داد.